Kısa cevap: Evet, bazı durumlarda boşanma davası açmadan da nafaka benzeri bir maddi katkı talep edilebilir. Ekonomik şiddet söz konusu olduğunda, yani bir taraf para kazanıp ciddi harcamalar yapmasına rağmen diğer eş ve müşterek çocukların bakımındaki yükümlülüklerini yerine getirmiyorsa, tedbir nafakası ivedi ve zorunlu bir yöntemdir. Ancak uygulamada “boşanmadan nafaka” ile kastedilen iki farklı hukuki tablo vardır.
Birincisi, boşanma veya ayrılık davası açıldığında yargılama devam ederken hükmedilen tedbir nafakasıdır. Bu, dava süresince ekonomik olarak zayıf kalan eşin ve varsa çocuğun geçimini korumaya yönelik geçici bir önlemdir. Ekonomik şiddet söz konusu olduğunda, yani bir taraf para kazanıp ciddi harcamalar yapmasına rağmen diğer eş ve müşterek çocukların bakımındaki yükümlülüklerini yerine getirmiyorsa, tedbir nafakası ivedi ve zorunlu bir yöntemdir.
İkincisi ise, boşanma davası açılmamış olsa bile, eşin haklı nedenle ayrı yaşaması durumunda gündeme gelebilen parasal katkı ve geçici önlemlerdir. Bu yol, özellikle şiddet, ağır ekonomik baskı veya aile huzurunu ciddi şekilde bozan hallerde önem kazanır.
Bu yazıda, “boşanmadan nafaka alabilir miyim?” sorusunu en pratik şekilde açıklıyor; hangi durumda hangi yola başvurman gerektiğini netleştiriyoruz.
Tanım
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası açıldığında, dava sonuçlanana kadar eşlerin ve müşterek çocukların barınma ve geçim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ödenmesine karar verilen geçici nafaka türüdür.
Boşanma davası yokken gündeme gelebilen yol ise, kısaca; haklı sebeple ayrı yaşama halinde mahkemeden maddi katkı ve koruyucu önlemler talep edilmesidir.
Şartlar
1) Boşanma/ayrılık davası içinde tedbir nafakası
Bu senaryoda şartlar daha nettir:
- Boşanma veya ayrılık davası açılmış olmalı.
- Tarafların gelir-gider dengesi ve yaşam standardı değerlendirilir.
- Çocuk varsa çocuğun yaşı, eğitim ve bakım giderleri ayrıca dikkate alınır.
- Hâkim, yargılama sürecinde geçici önlemler kapsamında tedbir nafakasına karar verebilir.
2) Boşanmadan talep edilebilen parasal katkı
“Eş neden ayrı yaşıyor?”
Aşağıdaki haller örnek olarak önemlidir:
- Fiziksel/psikolojik şiddet
- Ciddi ekonomik şiddet, eve hiç katkı sağlamama
- Güvenlik veya aile huzurunu ciddi biçimde bozan davranışlar
- Çocuğun veya eşin yaşam düzenini tehdit eden durumlar
Bu tür durumlarda mahkemeden maddi katkı ve geçici önlemler talep edilebilir.
Burada haklı ayrı yaşama sebebini gösterebilmek kritik bir noktadır.
Gerekli belgeler
Talebini güçlendirmek için şu belgeler işini kolaylaştırır:
- Gelir belgeleri:
- Maaş bordrosu
- SGK hizmet dökümü
- Serbest meslek kazanç belgeleri
- Kira gelirleri, banka hareketleri
- Gider belgeleri:
- Kira sözleşmesi
- Faturalar
- Sağlık harcamaları
- Eğitim/kreş/servis giderleri
- Ayrı yaşama gerekçesini destekleyen deliller (boşanmasız yolda özellikle):
- Mesajlar, e-postalar
- Tanıklar
- Kolluk tutanakları
- Hastane raporları
Süreç adımları
- Doğru hukuki yolu seç.
- Dava içi tedbir nafakası mı?
- Boşanmasız ayrı yaşama halinde parasal katkı mı?
- Gelir-gider dengesini netleştir.
- Kısa bir “aylık geçim tablosu” bile büyük fark yaratır.
- Delilleri düzenle.
- Özellikle boşanma açılmamışsa, ayrı yaşama gerekçesini destekleyen somut deliller önemlidir.
- Mahkemenin geçici kararını bekleme aşaması.
- Mahkeme, dosyadaki ilk verilere göre kısa sürede geçici bir miktar belirleyebilir.
- Koşullar değişirse uyarlama talebi.
- Gelir azalması/artması, çocuğun yeni eğitim giderleri gibi nedenlerle miktar yeniden değerlendirilir.
Sık hatalar
- “Boşanmadan her zaman tedbir nafakası alınır” düşüncesi.
Boşanmasız yolda, haklı ayrı yaşama sebebinin dayanaklandırılması gerekir. - Gelir-gideri belgesiz anlatmak.
İddia güçlü olsa bile belge ve somut veri dosyayı ciddiyetle taşır. - Çocuk giderlerini genel geçer bırakmak.
Okul, servis, sağlık, bakım gibi kalemleri netleştirmek önemlidir. - Aceleyle düşük ya da gerçekçi olmayan miktar talep etmek.
Talep stratejisi davanın seyrini etkileyebilir.
Sık Sorulan Sorular
Tedbir nafakası için kusur şart mı?
Tedbir nafakası, yargılama süresince geçimi korumaya yönelik geçici bir önlem olduğundan, çoğu dosyada tartışma ihtiyaç ve mali güç dengesine odaklanır.
Çalışıyor olmam tedbir nafakasını engeller mi?
Hayır, otomatik olarak engellemez.
Ancak gelirin düzeyi, yaşam standardı ve karşı tarafın mali gücü birlikte değerlendirilir.
Boşanma davası açmadan hangi hallerde maddi katkı istenebilir?
Özellikle şiddet, ağır ekonomik baskı, güvenlik veya aile huzurunu ciddi şekilde tehdit eden koşullarda, haklı ayrı yaşama gerekçesiyle mahkemeden maddi katkı ve geçici önlemler talep edilebilir.
Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakası aynı şey mi?
Hayır.
Tedbir nafakası dava süresince geçici, yoksulluk nafakası ise boşanma sonrası koşulları oluşursa gündeme gelir.
Mini tablo / örnek senaryo
Senaryo 1:
Eş, çocukları da diğer eş ile birlikte bırakıp evi terk etti. Boşanma davası açıldı.
Doğru yol: Boşanma davası içinde tedbir nafakası talebi.
Senaryo 2:
Eş, sürekli ekonomik baskı ve tehdit nedeniyle ayrı evde yaşıyor. Boşanma açmak istemiyor.
Doğru yol: Haklı ayrı yaşama gerekçesiyle parasal katkı ve geçici önlemler talebi.
Senaryo 3:
Boşanma kesinleşti. Eşlerden biri boşanma sonrası yoksulluğa düşüyor.
Doğru yol: Koşulları varsa yoksulluk nafakası.
Bu yazıyla bağlantılı diğer içerikler
- Anlaşmalı Boşanma Şartları ve Protokol Rehberi
- Çekişmeli Boşanmada Velayet Kriterleri
- Yoksulluk Nafakası ve İştirak Nafakası Arasındaki Farklar
Son söz
“Boşanmadan nafaka alabilir miyim?” sorusunun cevabı tek cümlelik değil, doğru senaryonun doğru hukuki yola oturtulmasıyla netleşir. Dava açılmışsa tedbir nafakası güçlü bir koruma sağlar. Dava açılmamışsa, haklı ayrı yaşama şartları oluşuyorsa mahkemeden maddi katkı ve geçici önlemler talep edilebilir.
Durumunuzu birlikte değerlendirelim.